Osteoporoza

- bolest razređenih kostiju -

Osteoporoza je sistemska bolest koštanog tkiva koja se karakteriše smanjenjem gustine kostiju, gubitkom koštanog tkiva, zbog čega kosti postaju porozne, krte, snižene otpornosti i sklone prelomima.

Osteoporoza nastaje kada je razgradnja kosti u jedinici vremena veća od količine novoizgrađene kosti.

Zašto se javlja osteoporoza?

Populacija stari, životne navike se menjaju, sve više sedimo, i sve manje krećemo, nepravilno se hranimo... Upotreba duvana, alkohola, narkotika, takođe, predstavlja faktore rizika za razvoj ove bolesti. Sve su češće ginekološke operacije sa ranim ulaskom žena u menopauzu. U zemljama gde je epidemiologija dobro razvijena, svaka druga žena i svaki peti muškarac posle 65. godine života boluju od osteoporoze. Procenjena verovatnoća za nastanak osteoporotičnog preloma, do kraja života, kod osoba starijih od 50 godina, za žene iznosi 40%, a za muškarce oko 13%.

Uzroci

Osteoporoza može biti primarna i sekundarna. Primarni tip I osteoporozese javlja se kod žena posle menopauze i naziva se postmenopauzalna osteoporoza. Primarni tip II osteoporoze se javlja kod osoba nakon 75. godine života, i to značajno češće kod žena,. Naziva se staračka, ili senilna osteoporoza. Činioci koji doprinose razvoju sekundarne osteoporoze mogu biti bolesti žlezda sa unutrašnjim lučenjem, hronična upotreba lekova, hronične zapaljenjske bolesti (reumatoidni artritis, ulcerozni kolitis, Kronova bolest...), maligne bolesti, dugotrajna imobilizacija. Sekundarna osteoporoza se javlja podjednako kod oba pola i u bilo kom starosnom uzrastu.

Klinička slika

Osteoporoza je bolest bez bola, „tihi kradljivac kostiju“. Bol se javlja tek nakon preloma, koji je najčešće spontan i nastaje nakon male traume. Prelom se najčešće javlja na kičmenom stubu, rebrima, kukovima, podlaktici... Nakon preloma često zaostaju deformiteti. Prelomi prouzrokuju bol, smanjenu poretljivost, narušavaju kvalitet života, dovode do pogrbljenog stava, smanjenja telesne visine, invaliditeta, i rane smrti.

Prevencija

Promena načina života – kretanje, fizička aktivnost, izbegavanje faktora rizika (kao što su pušenje, alkohol, kafa).

Vitamin D (kaciferol, „vitamin sunca“) se stvara u koži kao posledica izlaganja suncu, ili se unosi putem hrane (mleko, jogurt, sir, žumnace, brokoli, zeleno povrće, masna riba) i dodataka ishrani. Podstiče resorpciju kalcijuma i fosfora iz creva i omogućava njihovo odlaganje u kostima. Vitamin D je neophodan za pravilan rast kostiju, zuba, kao i za pravilan rad mišića i nervnog tkiva.

Pored vitaina D, važno je unositi dovoljne količine kalcijuma (mleko, polumasni jogurt, sir, brokoli, sok od narandže). Ženama u postmenopauzi preventivno se preporučuje supstituciona hormonska terapija.

Dijagnoza

Dijagnoza se najčešće postavlja merenjem gustine koštane mase (osteodenzitometrija), rendgenografijom, laboratorijskim pregledom krvi i urina.

Lečenje

Lečenje osteoporoze je kompleksno. Cilj terapije je povećati gustinu koštane mase, popraviti koštanu arhitektoniku i smanjiti rizik od preloma. Lekovi koji se koriste za lečenje osteoporoze su vitamin D, kalcijum, bifosfonati i drugi.

Prevencija i lečenje osteoporoze su mogući samo uz kompleksan pristup!